بعثت پيامبران را شكوفا ساختن عقول بشر دانسته و فرموده است : « و ليثيروا لهم دفائن العقول » « 1 » . و امام كاظم عليه السّلام عقول را مكمّل حجّت‌هاى الهى دانسته و فرموده است : « ان اللّه تبارك و تعالى ، أكمل للنّاس الحجج بالعقول » « 2 » . علماى شيعه و تفكّر عقلى علماى شيعه ، با الهام‌گيرى از كتاب و سنّت ، براى عقل در حوزه‌ى معرفت دين جايگاه برجسته و شايسته‌اى قايل شده‌اند . از يك سو ، متكلّمان اماميه اصل حسن و قبح عقلى را پذيرفته و عدل الهى را بر پايه‌ى آن اثبات و تبيين كرده‌اند و از سوى ديگر ، فقهاى اماميه عقل را در عرض كتاب و سنّت به‌عنوان يكى از منابع و مدارك احكام شرعى دانسته ، قاعده‌ى ملازمه‌ى ميان حكم عقل و شرع را تأسيس كرده‌اند . و اين ، علاوه‌بر نقش ابزارى عقل در فهم كتاب و سنّت است ، كه قراين و اعتبارات عقلى مىتواند راهگشاى مفسّران و مجتهدان در تفسير قرآن كريم و استنباط احكام الهى از قرآن و سنّت باشد . تذكر اين نكته در اين‌جا لازم است كه آن‌چه به‌عنوان حجت الهى بر بشر در عرض وحى به شمار آمده است ، مستقلات و يا ملازمات روشن عقلى است ، و نه ظنون و احتمالات فكرى كه از نوع قياس و استحسان است . بدين جهت ، در مكتب

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه‌ى اول . ( 2 ) . اصول كافى : 1 / 13 ، كتاب العقل و الجهل ، حديث 12 .